Chuyển động thị trường

Xuất khẩu gạo bằng tiêu thụ rượu bia, nỗi đau của nông nghiệp Việt!

Phát biểu tại Diễn đàn Nông nghiệp Việt Nam 2015, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan đã đưa ra con số giật mình: Xuất khẩu gạo đạt 3 tỷ USD/năm, nhưng tiêu thụ bia rượu cũng đã ngốn hết 3 tỷ USD.

Không dám ăn sản phẩm của chính mình

Vấn đề về nông nghiệp Việt Nam không chỉ quan trọng đối với nông nghiệp và nông dân mà còn quan trọng đối với số phận của cả nền kinh tế Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.

“Thực sự cơ hội mới mà hội nhập mang lại là rất to lớn, nhưng liệu chúng ta có đủ sức nắm bắt được hay không? Chúng ta luôn tự hào về thành tích xuất khẩu nhiều mặt hàng, đặc biệt là hàng nông sản như lúa gạo, cà phê, hạt điều… nhưng thứ hạng cao đó đã mang lại điều gì cho Việt Nam?”, bà Phạm Chi Lan đặt câu hỏi và tự trả lời.  “Về số lượng, chúng ta xuất khẩu nhiều, nhưng giá trị xuất khẩu chúng ta mang về là bao nhiêu? 3 tỷ USD xuất khẩu gạo nhưng tiêu thụ bia rượu ở Việt Nam cũng đã ngốn hết 3 tỷ USD”.

Như vậy công sức của hơn 50 triệu nông dân lăn lộn trên đồng ruộng, cộng với bao nhiêu tiền của đầu tư để có được 3 tỷ USD cuối cùng cũng chỉ đủ để tiêu vào… bia rượu.

Thực tế này đặt ra một câu hỏi, 3 tỷ đó có thực sự "bõ" với công sức của nông dân và các lực lượng lao động có liên quan hay không? Để xuất khẩu gạo sang thị trường Philipines, chúng đa đã chấp nhận mức giá thấp hơn so với giá gạo bán cho chính người Việt Nam tại thị trường trong nước. Theo bà Phạm Chi Lan, đó là một nỗi đau của nông nghiệp Việt Nam.

PGS-TS. Vũ Trọng Khải, chuyên gia độc lập về kinh tế nông nghiệp và phát triển nông thôn, nói  về một thực tế đầy cay đắng: Người trồng rau không ăn rau mà ăn cá, người nuôi cá không ăn cá mà ăn thịt, người nuôi gà ăn thịt không ăn gà, cuối cùng không ai dám ăn sản phẩm của chính mình làm ra bởi họ không ý thức được rằng, sử dụng các sản phẩm không đạt yêu cầu vệ sinh là nguy hiểm như thế nào cho cộng đồng.

“Thực trạng hiện nay của chúng ta là nông sản nào đảm bảo an toàn thì bán ra thị trường quốc tế, còn chúng ta đành chấp nhận ăn những sản phẩm không an toàn mặc dù biết rõ là không an toàn. Điều này vô hình chung cả xã hội đã thừa nhận một sự thật hiển nhiên là thực phẩm không an toàn tồn tại một cách hợp pháp. Trong khi chính thực phẩm không an toàn đang hàng ngày đầu độc người dân Việt Nam,” PGS-TS. Vũ Trọng Khải nói.

Thậm chí, người nông dân hiện nay còn không biết mua sản phẩm ở đâu là an toàn. Thị trường xuất hiện tràn lan phân bón giả, thuốc bảo vệ thực vật giả, thực phẩm thức ăn chăn nuôi chứa chất tăng trọng. Có những vườn cà phê bị chết hàng loạt do bón phân bón giả, đó là nỗi đau của người nông dân hiện nay.

Làm gì để thay đổi?

Theo PGS-TS. Vũ Trọng Khải, để tái cơ cấu nền nông nghiệp, điều kiện tiên quyết là phải có một thể chế đủ mạnh để quyết tâm làm bằng được.

Phải xây dựng chiến lược sản phẩm theo vùng nông nghiệp sinh thái, từ bỏ tư duy GDP tỉnh, cơ cấu kinh tế tỉnh, mà mỗi tỉnh là một bộ phận của từng vùng nông nghiệp sinh thái của đất nước, các tỉnh phải hỗ trợ cho nhau để tạo ra liên kết vùng, vì mục tiêu cuối cùng là phát triển đất nước chứ không phải các tỉnh cạnh tranh nhau vì bệnh thành tích cục bộ.

Thứ ba, phải đào tạo một đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, đủ năng lực quản lý trang trại sản xuất quy mô lớn và áp dụng công nghệ cao, đủ năng lực quản lý các hợp tác xã và họ có nhu cầu tích lũy tập trung.

Thứ tư, phải xây dựng chiến lược công nghiệp và đô thị ở rải rác các vùng nông nghiệp sinh thái, để người nông dân trở thành thị dân, thay vì họ phải sống một cuộc sống bấp bênh như hiện nay.

Tình trạng vợ chồng công nhân gửi con cái về quê cho ông bà nuôi cho thấy nền công nghiệp hóa của chúng ta đang cài số lùi. Lao động trẻ nông thôn rời bỏ ruộng đồng để vào làm việc trong các khu công nghiệp, nhưng đến độ tuổi “không còn trẻ cũng chẳng phải già” lại phải quay về làm nông dân.

PGS-TS. Vũ Trọng Khải đề xuất xây dựng khu công nghiệp và dịch vụ cùng với việc tạo công ăn việc làm phải song song với việc xây dựng khu dân sinh bên cạnh. Có như vậy mới tạo ra một cuộc sống an cư lạc nghiệp.

“Với tiện ích của một khu công nghiệp như vậy, chúng ta mới gọi là công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước theo hướng văn minh hiện đại. Nếu vẫn giữ cách làm như hiện nay, chúng ta tạo ra những siêu đô thị như Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, đó là nơi gặp phải những nan đề về kinh tế, xã hội và môi trường mà đến bây giờ vẫn chưa giải quyết được,” PGS-TS. Vũ Trọng Khải nói.

Một giải pháp nữa là chúng ta phải có nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao trong toàn bộ nền nông nghiệp. Cần tạo ra một nền nông nghiệp công nghệ cao chứ không phải là những khu nông nghiệp công nghệ cao.

“Muốn làm được chúng ta cần phải có lộ trình và giải pháp để thực hiện, từ cấp vĩ mô đến vi mô thì chúng ta mới hy vọng có được một nền nông nghiệp áp dụng công nghệ cao, đem lại giá trị gia tăng cao, thu nhập lớn cho người dân và nền kinh tế, trước hết là cung cấp nguồn thực phẩm an toàn cho 90 triệu người dân Việt Nam,” PGS-TS. Vũ Trọng Khải nói. 


Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Xem thêm bình luận
Tin khác
Tin Mới
Tin Nóng