Doanh nhân

CEO Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ: Ma trận đầu tư tài chính, bài học đắt giá

Với cách tính toán ràng buộc của nhà đầu tư, bên mua trong thương vụ M&A luôn nắm lợi thế về mình. Nếu ở lại, họ cũng nắm phần lợi, nếu ra đi, họ cũng nắm phần thắng so với vốn đầu tư ban đầu.

Ma trận đầu tư tài chính

Lúc đó, bản thân ông Nguyễn Hữu Tùng không hiểu nhiều về kỹ thuật của M&A, chưa hiểu bản chất của hợp đồng trái phiếu và đầu tư trực tiếp, những khác biệt và những điều khoản ràng buộc. Cái gì có lợi cho mình, cái gì bất lợi, ông cũng không nắm rõ.

Hợp đồng trái phiếu chuyển đổi là loại trái phiếu mà người nắm giữ có khả năng chuyển đổi chúng thành một lượng cổ phiếu nhất định của công ty phát hành. Khi IPO, trái phiếu này đóng vai trò như một loại trái phiếu doanh nghiệp thông thường, có mức lãi suất thấp hơn một chút. Vì trái phiếu chuyển đổi có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu và người nắm giữ chúng cũng sẽ hưởng lợi từ việc tăng giá cổ phiếu được chuyển đổi nên các công ty thường đưa ra tỷ lệ lãi suất thấp. Với phương thức đầu tư này, các nhà đầu tư luôn có thời hạn. Trường hợp của Deutsche Bank, họ xác định thời hạn là 3 năm. Deutsche Bank không hiện diện trong hội đồng quản trị và cũng không có quyền biểu quyết.

Với phương thức đầu tư trực tiếp (PE), sự hưởng lợi ở đây là cổ tức từ việc đầu tư thường lâu dài hơn so với phương thức CB. Trường hợp của VinaCapital, họ tham gia vào công việc điều hành của hội đồng quản trị.

Hơn thế, các định chế tài chính luôn có những nguyên tắc riêng và chiến lược riêng. Do vậy, ai cũng nghĩ hai phương thức đầu tư của hai tổ chức này không hề liên quan với nhau. Tuy nhiên, sự thật lại không hoàn toàn như thế.

“Nói một cách dễ hiểu, mặc dù ban đầu có thể họ khác nhau về cách thức đầu tư, nhưng khi vào Hoàn Mỹ, họ trở thành “cặp đôi hoàn hảo” theo nguyên tắc bình thông nhau. Nếu VinaCapital thu được lợi nhuận thì Deutsche Bank cũng vậy. Khi tôi thông tin cho một cổ đông, thì chắc chắn cổ đông kia sẽ biết. Và điều này, nếu không có kinh nghiệm sẽ là một rủi ro trong bài toán quản trị điều hành đối với bên bán trong thương vụ M&A,” bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng giải thích.

Lúc ấy, cũng vì muốn có nhà đầu tư nên Nguyễn Hữu Tùng đã không nhờ luật sư tư vấn để có thể có những thỏa thuận có lợi cho mình. Áp lực càng tăng khi các nhà đầu tư yêu cầu ông phải tìm một tổ chức chuyên nghiệp để điều hành tập đoàn, nhà quản trị tài chính (CFO), tổng giám đốc (CEO) mới để thực hiện những nghị quyết của hội đồng quản trị. Họ yêu cầu ông phải thuê CEO và nhóm tư vấn với gói chi phí lên đến 20 tỷ đồng/năm.

Trở lại với yêu cầu của nhóm nhà đầu tư về việc ngay trong năm đầu tiên phải đạt lợi nhuận 60 tỷ đồng. Đây rõ ràng là yêu cầu bất khả thi và sẽ là cơ hội để họ “thoát” ra. Khi họ ra đi, giá trị cổ phiếu của Hoàn Mỹ sẽ bị định giá thấp hơn, đồng nghĩa với việc tài sản của Hoàn Mỹ bị mất đi.

Mất dần quyền tự quyết

Lúc này, Nguyễn Hữu Tùng phải đối mặt với một thách thức khác, đó là việc mất quyền kiểm soát công ty, mất quyền điều hành công ty, chứ không chỉ là chia sẻ.

“Theo điều lệ, tôi là người nắm cổ phần chi phối và giữ quyền quản trị, điều hành công ty. Nhưng với cách thức như đã nói ở trên, quyền đó chỉ tồn tại trên lý thuyết, chứ không có trên thực tế. Lúc đầu, tôi chỉ hình dung vai trò của VinaCapital và Deutsche Bank là các nhà đầu tư tài chính đúng nghĩa. Nhiệm vụ của tôi là báo cáo cho họ về kết quả tài chính mà thôi, còn việc quản trị vẫn thuộc về mình. Tuy nhiên, mọi thứ lại trái ngược hẳn,” bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng chia sẻ.

Lúc này, ông mới thực sự nhận ra mục tiêu rõ ràng của các nhà đầu tư tài chính, đó là họ muốn tạo ra giá trị lớn hơn nhiều lần giá trị đầu tư ban đầu, để khi ra đi, họ thu lợi nhuận trong một thời gian rất ngắn.

Công việc tìm CEO kéo dài 6 tháng mới có kết quả, những luật chơi được trưng ra chỉ có lợi cho nhà đầu tư. Chẳng hạn, trong thời gian đã được thống nhất, phải tìm ra CEO, nếu không tìm ra, bác sỹ Tùng với tư cách là nhà sáng lập, phải chịu một khoản phạt lên đến hàng triệu USD cho sự chậm trễ này.

Mâu thuẫn giữa hai bên liên tục kéo dài vì CEO và CFO không thể là “người của mọi người” mà chỉ có thể thuộc về phía bên này hoặc bên kia. Sau đó, họ tạm gác mâu thuẫn này để cùng nhau đi tìm tổ chức tư vấn quản lý tập đoàn. Và đây tiếp tục là một sự mâu thuẫn nữa giữa bản thân Nguyễn Hữu Tùng và các nhà đầu tư tài chính.

Cuối cùng, Nguyễn Hữu Tùng cũng đã rút ra một nhận định xác đáng: “Mục tiêu của nhà đầu tư là họ tái cơ cấu tài chính, sau đó họ tìm nhà quản lý để hướng đến mục tiêu doanh thu mà họ định ra nhằm tăng giá trị của Hoàn Mỹ lên gấp nhiều lần. Sau đó, họ sẽ bán cổ phần với giá cao cho một đối tác khác để thu lợi nhuận.

Đó cũng chính là điểm không gặp nhau giữa ông và nhà đầu tư. Trong khi ông chỉ nghĩ đơn giản rằng họ đầu tư vào Hoàn Mỹ để lời cùng hưởng, lỗ cùng chịu, nhưng thực tế lại không phải như vậy. Ông cũng hiểu rằng chuyện “bài binh bố trận” của VinaCapital và Deutsche Bank đều là họ muốn giành quyền lợi cho mình, muốn thu lợi cho bài toán đầu tư.

Ông đã buộc phải chọn Sime Darby, một tập đoàn y tế của Malaysia, vào tư vấn cho Hoàn Mỹ với mức chi phí cho một năm rưỡi là 2 triệu USD. Vấn đề là mức phí này bị đánh vào doanh thu của năm, và đây là nguyên nhân khiến Hoàn Mỹ không thể đạt định mức doanh thu như yêu cầu, mâu thuẫn giữa hai bên ngày một gia tăng.

Tiếp tục M&A

Lần này, Nguyễn Hữu Tùng lại tìm đến nhà tư vấn Allan Yu để bày tỏ ý định muốn tìm một đối tác khác thay thế cho VinaCapital và Deutsche Bank. Không ngờ, đây cũng chính là mong đợi của hai đối tác và tất cả đã thống nhất “ra giá” để bán Hoàn Mỹ một lần nữa.

Hai nhà đầu tư đã định giá Hoàn Mỹ 120 triệu USD, sau một năm rưỡi họ bước chân vào tập đoàn, đây là mức giá rất cao so với giá ban đầu là 45 triệu USD. Lúc này, tất cả cùng đồng lòng đi tìm cho Hoàn Mỹ một đối tác chiến lược. Có 5 nhà đầu tư quan tâm đến Hoàn Mỹ gồm: Norvis, Thompson, Parway, Bangkok Hospital, và Fortis.

"Kết hôn" với Fortis được xem là câu chuyện có hậu cho Hoàn Mỹ và cá nhân bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng.
Trong quá trình đàm phán, Fortis là đối tác trả giá cao nhất cho Hoàn Mỹ, 100 triệu USD. Họ cũng là đối tác duy nhất chấp nhận những điều kiện mà bác sỹ Tùng đưa ra: Thứ nhất, VinaCapital và Deutsche Bank phải ra đi để nhà đầu tư mới và “người ở lại” là hai nhà đầu tư có chuyên môn trong lĩnh vực y tế dễ làm việc với nhau.

Thứ hai, đối tác chiến lược phải tiếp tục phát triển Hoàn Mỹ đi đúng định hướng mà ông đã vạch sẵn, đó là mang dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, và đảm bảo chất lượng cũng như phong cách phục vụ bệnh nhân.

Thứ ba, phải chấp nhận để Nguyễn Hữu Tùng thành lập một trường đại học y khoa và một bệnh viện thực hành trực thuộc trường. Và đây là dự án riêng, không có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, bởi vì dự án này không chú trọng đến yếu tố kinh doanh cũng như lợi nhuận.

Tại thời điểm đó, quan điểm của 3 cổ đông là trái ngược nhau. VinaCapital chọn mức giá 80 triệu USD, Deutsche Bank thì ra giá 120 triệu USD. Cuối cùng, các bên thống nhất nếu đối tác nào trả mức giá tối thiểu 100 triệu USD thì sẽ bán. Và Fortis, có lẽ cũng nhận thấy tiềm năng của lĩnh vực y tế ở Việt Nam nên đã chấp nhận mức giá 100 triệu USD.

Thương vụ kết thúc, Fortis sở hữu cổ phần chi phối của Hoàn Mỹ, với giá trị lên đến 65 triệu USD, VinaCapital, Deutsche Bank và bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng sở hữu cổ phần phụ thuộc. Và ông chuyển qua xây dựng trường đại học y khoa và bệnh viện thuộc trường.

“Bài toán tài chính là bài toán lớn mà tất cả các doanh nghiệp phải học hỏi. Thực ra, vào thời điểm đàm phán với Fortis, tôi vẫn chưa hình dung tường tận về phương thức mà VinaCapital và Deutsche Bank dùng để đàm phán với Fortis. Tuy nhiên, đến nay mọi việc đã sáng tỏ và các bên đều hài lòng với thương vụ mà mình đã tham gia,” ông Nguyễn Hữu Tùng chia sẻ.

Những điều ngộ ra

Công bằng mà nói, Nguyễn Hữu Tùng có lợi trong thương vụ này. Đó là khi ông có điều kiện để phát triển Trường Đại học Y khoa và bệnh viện thực hành trực thuộc trường. Tuy nhiên, khi không còn quyền tự quyết về Hoàn Mỹ, ông không khỏi bùi ngùi: “Sau khi ký hợp đồng với Fortis, tôi có cảm giác như mình vừa gả đứa con của mình vào một nhà khác. Tôi không còn được chăm sóc, nuôi nấng nó nữa, mà chỉ có thể làm một nhà tư vấn, giống như một “thái thượng hoàng” mà thôi”.

Tuy nhiên, đó là cuộc chơi tất yếu mà doanh nghiệp phải trải qua. Nguyễn Hữu Tùng hiểu rằng, đó là một quyết định tất yếu.

“Tôi ngộ ra, tất cả tài sản trên thế gian này không là của một ai. Tôi ngộ ra, khả năng mỗi người đều có giới hạn. Nếu Hoàn Mỹ phát triển đến một mức nào đó vượt khỏi khả năng của tôi, tôi cần chia sẻ. Tôi cần chiến thắng bản thân mình để thoát khỏi tính tự tôn sở hữu, để tinh thần được thoải mái. Tôi ngộ ra, khi cộng hưởng thêm sức mạnh mới, Hoàn Mỹ sẽ thêm lớn mạnh, miễn sao đối tác cam kết đi đúng định hướng ban đầu của Hoàn Mỹ và giá trị cộng hưởng đem lại cho cộng đồng xã hội cuộc sống tốt hơn,” ông chia sẻ.

* Được nhật báo The Japan Times vinh danh là một trong 100 CEO châu Á xuất sắc nhất năm 2012, bác sĩ Nguyễn Hữu Tùng là người khai sinh và đưa Hoàn Mỹ trở thành tập đoàn y khoa tư nhân lớn nhất Việt Nam, với hệ thống 6 bệnh viện và một phòng khám trải dài từ miền Trung đến miền Nam. 47 tuổi, bác sỹ Nguyễn Hữu Tùng bắt đầu khởi nghiệp từ gần như tay trắng, khát khao tự xây nên một thế giới khám, chữa bệnh theo ý mình.

 

CEO Tập đoàn Y khoa Hoàn Mỹ: M&A bất đắc dĩ và những toan tính khó ngờ

 

Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Xem thêm bình luận
Tin khác