Kinh tế vĩ mô

Năm 2015, mặt bằng lãi suất của nền kinh tế đã có dấu hiệu tạo đáy

Theo Bloomberg, trong giai đoạn 2016-2017, nền kinh tế Việt Nam cần hơn 269.471 nghìn tỷ đồng để chi trả cho phần nợ gốc và lãi TPCP trong nước đáo hạn.

Diễn biến lãi suất trúng thầu TPCP và lãi suất bình quân liên ngân hàng. Nguồn: VDSC.

Trải qua thời gian ổn định trong cả năm 2015, mặt bằng lãi suất của nền kinh tế đã có dấu hiệu tạo đáy. Bước sang năm 2016, các yếu tố hỗ trợ cho chính sách điều hành tiền tệ hiện tại của NHNN đang trở nên khó khăn hơn.

Lãi suất trúng thầu trái phiếu Chính phủ (TPCP) là một trong những kim chỉ nam cho mặt bằng lãi suất của nền kinh tế. Sau hơn 1 năm hình thành xu hướng giảm, lãi suất trúng thầu của TPCP có dấu hiệu tạo đáy từ tháng 05/2015 (giảm khoảng 200 điểm phần trăm so với giai đoạn sôi động đầu năm 2014) và tăng nhẹ trở lại trong thời gian gần đây.

Theo dõi hoạt động vay nợ của khu vực công có thể thấy năm 2014 là năm phát hành thành công của thị trường TPCP khi tỷ lệ trúng thầu bình quân cả năm đạt 90%. Xu hướng tích cực này vẫn tiếp tục kéo sang quý 1/2015.

Tuy nhiên, tỷ lệ này ghi nhận mức giảm rõ rệt từ tháng 03/2015 khi nhu cầu vốn cho vay tăng cao khiến các NHTM - chiếm 75% các thành viên tham gia thị trường TPCP - chuyển nguồn vốn sang kênh tín dụng tư nhân, trong bối cảnh nền kinh tế phát đi các tín hiệu phục hồi tích cực.

Từ đó, tỷ lệ trúng thầu cũng giảm mạnh, ghi nhận mức trúng thầu thấp kỷ lục 18,4% trong tháng 05/2015.

Theo thống kê của CTCK Rồng Việt (VDSC), tính chung 11 tháng đầu năm 2015, tỷ lệ trúng thầu bình quân chỉ đạt 60%. Điều này tạo sức ép lên mặt bằng lãi suất trúng thầu TPCP, đặc biệt là trong bối cảnh ngân sách nhà nước đang đối mặt với khó khăn.

Theo Bloomberg, trong giai đoạn 2016-2017, nền kinh tế Việt Nam cần hơn 269.471 nghìn tỷ đồng để chi trả cho phần nợ gốc và lãi TPCP trong nước đáo hạn.

Trong khi đó, nhu cầu vốn cho cơ sở hạ tầng giao thông trong giai đoạn 2016-2020 cũng  tăng cao, ước tính cần khoảng 1 triệu tỷ đồng.

Tại kỳ họp hồi tháng 10 vừa qua, Quốc hội đã đồng ý cho phép phát hành TPCP kỳ hạn dưới 5 năm (tối đa 30% là kỳ hạn ngắn trong số lượng TPCP) và 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế.

VDSC nhận định, đây là biện pháp nhằm tháo gỡ nút thắt của sự thiếu hụt vốn đầu tư, cũng như phục vụ cho việc chi trả nợ đáo hạn vào năm sau. Bước đi này cũng phát đi tín hiệu về các biện pháp khả dĩ tiếp theo, có thể là chấp nhận lãi suất vay cao hơn của nhà điều hành nhằm cải thiện tình trạng “ế ẩm” của thị trường TPCP hiện nay.

Trong đợt phát hành gần nhất đối với TPCP kỳ hạn ngắn (3 năm) lãi suất trúng thầu là 5,87%/năm. Vùng lãi suất này vẫn tương đối cao so với mức chỉ 5,2-5,3%/năm của cùng kỳ năm 2014.

Đối với các kỳ hạn dài (5 năm và 10 năm), lãi suất trúng thầu ổn định và tỷ lệ trúng thầu dao động quanh mức 80-100%. Vùng lãi suất trúng thầu ở kỳ hạn 5 năm dao động quanh mức 6,5-6,6%/năm, tăng 100-110 điểm phần trăm so với đầu năm 2015.

Xem xét tương quan từ đầu năm đến nay giữa chi phí đi vay của khu vực tư và khu vực công, có thể thấy không có sự đồng thuận xu hướng ở đây. Dù lãi suất trúng thầu TPCP tăng hơn 1% so với đầu năm 2015, lãi suất cho vay của các NHTM duy trì ổn định.

Diễn biến nghịch chiều này được đặt trong bối cảnh huy động vốn trên thị trường TPCP đang gặp nhiều khó khăn với sức hút của kênh đầu tư này kém đi. Ngược lại, hoạt động cho vay trong khu vực tư diễn ra rất sôi động. Tuy nhiên, VDSC cho rằng đây chỉ là những điểm bất hợp lý trong ngắn hạn.

Xét trong dài hạn, TPCP là tài sản phi rủi ro của Chính phủ, được xem là kim chỉ nam định hướng lãi suất của thị trường.

Trong giai đoạn 2011-2014, chi phí vay của Chính phủ có mối quan hệ tương quan khá chặt chẽ với lãi suất đi vay của khu vực tư nhân. Do vậy, trong tình hình hiện tại, nếu khu vực công phải đi vay với lãi suất cao hơn, sức ép lên lãi suất vay của khu vực tư sẽ càng lớn.

Viết bình luận của bạn về bài viết này ...
Xem thêm bình luận
Tin khác